Pomnik Nauczycieli Tajnego Nauczania 1939–1945
- Rok
- 2000
- Tworzywo
- granit i czarny granit
- Wymiary
- 300 × 140 × 60 cm (wymiary projektowe)
- Miejsce
- Warszawa, Park Kazimierzowski
- Monografia
- Sala monograficzna dzieła Wejdź do sali →
Dzieło
W Parku Kazimierzowskim w Warszawie dwie granitowe płyty stoją otwarte jak stronice księgi. Kwadratowe okno, wycięte na wylot, przechodzi przez lewą stronicę, a w oknie, w czarnym granicie, tkwi znak Polski Walczącej. To okno jest sygnałem: w czasie okupacji lekcje odbywały się w mieszkaniach, a przedmiot przestawiony na parapecie mówił uczniom, czy można bezpiecznie przyjść.
Pomnik oddaje hołd polskim nauczycielom, którzy w latach 1939–1945 organizują i prowadzą tajne nauczanie, ryzykując życie. Rzeźbiarka jest autorką projektu i prowadzi całe jego wykonanie, od kamieniarskiej pracowni po ustawienie w parku, jesienią 2000 roku; przy odsłonięciu „Gazeta Wyborcza” opowiada tę historię pod tytułem „Uczyli z narażeniem życia”.
Inne fotografie
-
montaż w parku (podnoszenie dźwigiem), jesień 2000 -
pracownia: płyta z czarnego granitu z napisem, wykańczanie -
pracownia: płyta z napisem (wariant z bliska) -
transport płyty ciężarówką do parku -
rozładunek płyty dźwigiem -
pracownia: przenoszenie bloków wciągnikiem -
pracownia: przenoszenie bloków (wariant) -
pracownia: czytelny napis «W hołdzie… tajnego nauczania 1945» -
pracownia: dwie płyty-stronice w wykańczaniu -
pracownia: forma pochylona + płyta z oknem-znakiem -
pracownia: płyta z prostokątnym oknem (wariant) -
pracownia: granitowa stela pionowo, w trakcie pracy -
montaż: pomnik na docelowej podstawie, wykańczanie -
Projekt w dwóch stanach: stela otwarta przelotowym oknem, a przed nią rząd leżących książek. Na cokole, długopisem, «1939–1945» i «TAJNE NAUCZA…». -
Cztery warianty na jednym arkuszu: przelotowe okno ujmuje otwartą książkę, a na stronach wypisane są daty 1939 i 1945.
Z prasy i dokumentów
Wycinki, zaproszenia i dokumenty archiwum, które mówią o tym dziele — opublikowane już w dziale Prasa.
- «Księga w hołdzie» Relacja z odsłonięcia pomnika nauczycieli tajnego nauczania · listopad 2000 Otwórz dział Prasa →
- «Uczyli z narażeniem życia» Gazeta Wyborcza — Gazeta Stołeczna · 10–12 listopada 2000 Otwórz dział Prasa →
- «Nie zmarnować ani grama» Tygodnik Siedlecki — wywiad Anety Abramowicz · 2009 Otwórz dział Prasa →
- Projekt Pomnika Tajnego Nauczania Opis projektu, rękopis własny · koniec lat dziewięćdziesiątych Otwórz dział Prasa →